Omiń nawigację
ukryj

O co chodzi?

Wyszukaj informacje i uzupełnij wybrane pola.

Skorzystaj z własnej wiedzy, poszukaj w książkach lub w internecie.

Sprawdź, czy informacje już uzupełnione są poprawne.

Pamiętaj o podaniu źródeł.

Kościół parafialny pw. św. Mikołaja

sprawdzony
help
zamknij

Oznaczenie stanu

  • Sprawdzony
    Dane częściowo zweryfikowane; wymagają dopracowania.
Zabytek wpisany do rejestru zabytków
uzupełnij Lokalizacja:

Łajsy, gmina Pieniężno, powiat braniewski, województwo warmińsko-mazurskie

Łajsy

zobacz

Data powstania: 2 poł. XIV w.
Numer w rejestrze:

653/67 z 12.10.1967

wersja oryginalna Adoptuj zabytek Mini-przewodnik

Opis

uzupełnij

Kościół zbudowany był z głazów narzutowych z użyciem cegły w obramieniach otworów, skarpach i szczytach. W końcu XIV lub na początku XV w. dobudowano od zachodu dolną kondygnację wieży, murowaną z cegły na cokole kamiennym. Kościół spłonął podczas wojen szwedzkich.

Odbudowany został w II połowie XVII w. Obecnie dość wyraźnie widać na murach kościoła kolejne fazy odbudowy. Warto zwrócić uwagę na pewien szczegół - w zaprawę pomiędzy większymi blokami kamienia wcementowano drobne kamyczki, co znacznie ożywiło fakturę murów.

W latach 1731-41 nadbudowano ceglaną wieżę; w latach 1905-06 powiększono kościół o nowe prezbiterium; w latach następnych, do 1909 r. przeprowadzono remont całości, nadając budowli, a zwłaszcza wyposażeniu wnętrza, sporo cech neogotyckich. W swej obecnej formie ów niegdyś gotycki kościół postradał swe pierwotne cechy i przekształcił się w typową dla Warmii prowincjonalną choć nie pozbawioną malowniczości budowlę, którą trudno zakwalifikować stylowo.

Ciekawostki, legendy, anegdoty

Jan z Łajs - założyciel Olsztyna

Jan z Łajs (Johannes de Laysen) urodził się około 1310 r. we wsi Łajsy) koło Pieniężna (niem. Mehlsack), zmarł po 21 stycznia 1388 r. Był prawdopodobnie synem Henryka (Henrico), zaś jego stryjem był Geriko (Gericone), a dziadkiem Marcin z Marchii (Martino dicto de Marchia) - zasadźca i pierwszy sołtys wsi Łajsy. Bratem Jana był Henryk z Łajs (Heinrico de Leysa) - zasadźca lokowanej przez kapitułę warmińską 11 listopada 1362 r. wsi Skajboty (niem. Skaybotten) koło Olsztyna (niem. Allenstein) oraz zasadźca lokowanego 6 lipca 1364 r. przez biskupa warmińskiego Jana Stryprocka miasta Barczewa (niem. Wartenburg).

Jan z Łajs swoje zdolności organizatorskie wykorzystał także w kolejnych latach przy zakładaniu dwóch wsi – lokowanej przez kapitułę warmińską 15 lipca 1354 r. wsi Różnowo (niem. Rosenau) w komornictwie olsztyńskim i lokowanej przez biskupa warmińskiego Jana Stryprocka 6 października 1361 r. wsi Praslity (niem. Altkirch) w komornictwie dobromiejskim. Jan z Łajs do ostatnich chwil swojego życia przejawiał duże zaangażowanie w rozwój władztwa warmińskiego, a w szczególności miasta Olsztyna i komornictwa olsztyńskiego. Potwierdza to jego oświadczenie złożone 21 stycznia 1388 r. na łożu śmierci. Opisał w nim przebieg wytyczonej w 1347 r. granicy komornictwa olsztyńskiego, wymieniając jego nadgraniczne wsie i osady oraz podobne miejscowości z dwóch sąsiednich komornictw biskupich – dobromiejskiego i barczewskiego. Wśród przyczyn, które skłoniły Jana z Łajs do złożenia tego oświadczenia była zapewne obawa przed próbami dokonania przez Zakon Krzyżacki kolejnych aneksji części ziem władztwa warmińskiego.

Skrót szkicu biograficznego autorstwa Grzegorza Świderskiego. 

Aplikacje dla turysty dla zabytku

Stwórz aplikacje „Dodaj alert” dla tego zabytku:

Stwórz aplikacje dla turysty

Podgląd wygenerowanej aplikacji

Ładuję podgląd widgetu…
Wystąpił błąd podczas ładowania poglądu.

Wygenerowany kod do wstawienia na stronę

To jest gotowy kod do wstawienia na stronę, wygenerowany dla wybranego przez Ciebie zabytku. Wystarczy go skopiować i umieścić w odpowiednim miejscu na Twojej stronie.

Tagi, kategorie

Alerty

Wiesz, że obiekt wymaga opieki?
Zaalarmuj!

zgłoś, że zabytek nie istnieje

Ważne daty

Wpisz najważniejsze daty z historii obiektu wraz z krótkim opisem.

Dokumenty
urzędowe

Dysponujesz dokumentacją, którą możesz legalnie udostępnić innym?
Załącz pliki tutaj.

Twórcy profilu

  • Katarzyna Dańko
  • Zofia Gałczyńska

Otwarte Zabytki to projekt prowadzony przez Centrum Cyfrowe Projekt: Polska.

Centrum Cyfrowe Projekt: Polska, ul. Andersa 29, 00-159 Warszawa

Projekt finansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Muzeum Historii Polski w ramach konkursu Patriotyzm Jutra, ze środków finansowych otrzymanych od Ministerstwa Spraw Zagranicznych w ramach konkursu na realizację zadania „Współpraca z Polonią i Polakami” za granicą, ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, ze środków Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz ze środków CEE Trust.

Patron
Narodowy Instytut Dziedzictwa Dojrz@łość w sieci
Patroni medialni
Histmag Szkoła z klasą 2.0 Amerykański Portal Polaków
Partner merytoryczny
Towarzystwo Inicjatyw Twórczych Fundacja Rowzoju Społeczeństwa Informacyjnego PTTK Ośrodek Karta Projekt Polska Fundacja Orange MyViMu.com - Moje Wirtualne Muzeum Centrum Edukacji Obywatelskiej HISTORIA.org.pl Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze Zamki Gotyckie
Grantodawcy
Muzeum Historii Polski Patriotyzm Jutra Ministerstwo Spraw Zagranicznych CEE TRUST - Trust for Civil Society in Central and Eastern Europe Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego