ukryj

O co chodzi?

Wyszukaj informacje i uzupełnij wybrane pola.

Skorzystaj z własnej wiedzy, poszukaj w książkach lub w internecie.

Sprawdź, czy informacje już uzupełnione są poprawne.

Pamiętaj o podaniu źródeł.

Cmentarz żydowski w Trzebini (kirkut)

sprawdzony
help
zamknij

Oznaczenie stanu

  • Sprawdzony
    Dane częściowo zweryfikowane; wymagają dopracowania.
Zabytek dodany społecznościowo
uzupełnij Lokalizacja:

Trzebinia, gmina Trzebinia, powiat chrzanowski, województwo małopolskie

Słowackiego

zobacz

Data powstania: oficjalnie od 1815 (ale najstarszy grób - z zachowanym jedynie imieniem Szymon - pochodzi z 1780 r.).
Mini-przewodnik

Opis

uzupełnij

Cmentarz żydowski w Trzebini, zlokalizowany przy zbiegu ulic J. Słowackiego oraz Żwirki i Wigury  istnieje oficjalnie od 1815 roku (ale najstarszy grób - z zachowanym jedynie imieniem Szymon - pochodzi z 1780 r.). Teren cmentarza zachował się w granicach z 1939 r. Obiekt ma kompozycję kwaterową. W nowej części cmentarza, po lewej stronie od bramy wejściowej, znajduje się kwatera przeznaczona dla kobiet, a po prawej kwatera dla mężczyzn. W załamaniu muru przed ohelem zaczyna się stara cześć cmentarza. Ohel (hebr. namiot) to rodzaj niewielkiego murowanego grobowca, posiadającego najczęściej kształt prostopadłościanu wyposażonego w drzwi i okienka. Jednakże w trzebińskim ohelu nie ma okienek, a jedynie drzwi wejściowe. Ohele wznoszono najczęściej nad jednym lub więcej grobami, często z ustawionymi wewnątrz grobowca macewami. W Trzebini w ohelu pochowani są (kolejno od lewej strony): Abraham Lewi, syn Chaima (nr grobu 238), Mosze Jona Lewi, syn Szymona (nr grobu 237), Chaim Kluger, Burmistrz Trzebini w początkach XIX stulecia (nr grobu 235), Izrael Kluger, syn Chaima (nr grobu 235). Wszyscy spoczywający w trzebińskim ohelu byli cadykami - tak w judaizmie określa się charyzmatycznych przywódców religijnych, uważanych za pośredników między Bogiem i ludźmi. Zazwyczaj tytułuje się ich "rebe". Na starej części cmentarza znajdują się najbardziej interesujące macewy, jednakże w tej części nie jest zachowany podział na część kobiecą i męską. W 1902 roku cmentarz ogrodzono kamiennym murem z bramą od strony południowej. Brama ta stanowiła jednocześnie wejście do nieistniejącego już Domu Pogrzebowego (Domu Oczyszczenia - Bet Tahara). Kilka lat temu ona również przestała istnieć. Tablice z tej bramy przeniesiono wówczas na kolumny wejściowe. Po prawej stronie, u góry kolumny umieszczona jest gwiazda Dawida, a pod nią tekst w języku hebrajskim i jego polskie tłumaczenie: "Dla świętej pamięci Obywateli Miasta Trzebini zamordowanych przez Niemców w latach 1939-1945". Na kolumnie wejściowej od strony wewnętrznej zamontowano odrestaurowaną tablicę (która niegdyś uległa rozbiciu) z analogicznym napisem. Na kolumnie po lewej stronie znajdują się dwie tablice współczesne - w języku hebrajskim i polskim - o treści: "Dla pamięci Żydów zmarłych i zamordowanych w obozie za torami w Trzebini". Na cmentarzu zachowało się około 800 macew oraz mogiła zbiorowa kryjąca szczątki Żydów pomordowanych w obozie za torami (historię tego obozu zamieszczono w książce: A. Kostka, J. Piskorz, "Trzebińskie historie", Trzebinia 2008). W ostatnich latach nad mogiłą wzniesiono obelisk. Ostatni pochówek na trzebińskim kirkucie - Dawida Eli Markowicza - odbył się w 1942 r. Opiekunem społecznym cmentarza żydowskiego w Trzebini jest od 2012 roku pan Andrzej Kostka, od którego pochodzą powyższe informacje.

Ciekawostki, legendy, anegdoty

Zwiedzanie nekropolii

Zainteresowani zwiedzeniem nekropolii mogą kontaktować się telefonicznie z panem Andrzejem Kostką (telefony udostępnione za jego zgodą): komórka: 517572143, telefon stacjonarny: (32) 6121-486.

Widżety dla zabytku

Stwórz widżet „Dodaj alert” dla tego zabytku:

Stwórz widżet

Podgląd wygenerowanego widżetu

Ładuję podgląd widgetu…
Wystąpił błąd podczas ładowania poglądu.

Wygenerowany kod do wstawienia na stronę

To jest gotowy kod do wstawienia na stronę, wygenerowany dla wybranego przez Ciebie zabytku. Wystarczy go skopiować i umieścić w odpowiednim miejscu na Twojej stronie.

Tagi, kategorie

Alerty

Wiesz, że obiekt wymaga opieki?
Zaalarmuj!

zgłoś, że zabytek nie istnieje

Ważne daty

  • 1780 - pierwszy grób (przed oficjalną datą powstania)
  • 1942 - powstaje zbiorowa mogiła zamęczonych w obozie za torami
  • 1942 - ostatni pochówek na trzebińskim kirkucie - Dawida Eli Markowicza

Dokumenty
urzędowe

Gdzie szukać?

decyzja o wpisie do rejestru w ręku społecznego opiekuna zabytku - Andrzeja Kostki

Dysponujesz dokumentacją, którą możesz legalnie udostępnić innym?
Załącz pliki tutaj.

Otwarte Zabytki to projekt prowadzony przez Centrum Cyfrowe Projekt: Polska.

Centrum Cyfrowe Projekt: Polska, ul. Andersa 29, 00-159 Warszawa

Projekt finansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Muzeum Historii Polski w ramach konkursu Patriotyzm Jutra, ze środków finansowych otrzymanych od Ministerstwa Spraw Zagranicznych w ramach konkursu na realizację zadania „Współpraca z Polonią i Polakami” za granicą, ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, ze środków Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz ze środków CEE Trust.

Patron
Narodowy Instytut Dziedzictwa Dojrz@łość w sieci
Patroni medialni
Histmag Szkoła z klasą 2.0 Amerykański Portal Polaków
Partner merytoryczny
Towarzystwo Inicjatyw Twórczych Fundacja Rowzoju Społeczeństwa Informacyjnego PTTK Ośrodek Karta Projekt Polska Fundacja Orange MyViMu.com - Moje Wirtualne Muzeum Centrum Edukacji Obywatelskiej HISTORIA.org.pl Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze Zamki Gotyckie
Grantodawcy
Muzeum Historii Polski Patriotyzm Jutra Ministerstwo Spraw Zagranicznych CEE TRUST - Trust for Civil Society in Central and Eastern Europe Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego