Historyczne założenie urbanistyczne miasta

Zabytek wpisany jest do rejestru zabytków

Informacje ogólne

Plan miasta na jednym z domów przy ul. 3 Maja

Lokalizacja

Nieszawa, powiat aleksandrowski, gmina Nieszawa

Numer w rejestrze

328/A z 25.11.1993

Kategorie

  • układ urbanistyczny/zespół budowlany
  • sakralny
  • mieszkalny
  • dworski/pałacowy/zamek

Opis

Nieszawa jest miastem o specyficznej historii, miastem "wędrującym". Pierwotnie nazwa Nieszawa związana była z zamkiem, z którego do dzisiaj zachowały się jedynie pozostałości piwnic w obecnej wsi Mała Nieszawka. Władysław Jagiełło, po odzyskaniu w 1422 r. tych ziem, założył w 1425 roku osadę miejską w pobliżu innego zamku - Dybowskiego - położonego naprzeciwko Torunia. W 1431 r. osada ta zyskała prawo miejskie chełmińskie. W krótkim czasie miasto wyrosło na niebezpiecznego konkurenta handlowego Torunia i na prośbę mieszczan toruńskich zostało przeniesione w latach 1460-1462 na obecne miejsce, ok. 30 km w górę Wisły. W XVI w. Nieszawa znacznie się rozwinęła na pośrednictwie w handlu wiślanym. Od 2. poł. XVII w. notuje się upadek miasta, które posiadało prawie całkowicie zabudowę drewnianą. W latach 1822-1850 dokonano regulacji zabudowy według projektu Stanisława Zawiszy.

Zabudowa miasta rozciąga się równolegle do Wisły. Ośrodkiem miasta jest wydłużony, prostokątny rynek, który przecina główny trakt wiodący od klasztoru i folwarku franciszkanów do fary miejskiej. Z każdego naroża rynku wybiega ulica prostopadła do jego osi.

Źródło:

  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. XI, Województwo bydgoskie, z. 1, Powiat aleksandrowski, s. 11-12.