Omiń nawigację
ukryj

O co chodzi?

Wyszukaj informacje i uzupełnij wybrane pola.

Skorzystaj z własnej wiedzy, poszukaj w książkach lub w internecie.

Sprawdź, czy informacje już uzupełnione są poprawne.

Pamiętaj o podaniu źródeł.

Kościół pw. św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty oraz św. Wawrzyńca Męczennika

Nazwa zwyczajowa: Kościół par. p.w. św. Mateusza

niesprawdzony
help
zamknij

Oznaczenie stanu

  • Niesprawdzony
    Dane zaczerpnięte wprost z rejestru zabytków NID; wymagają sprawdzenia i uzupełnienia.
Zabytek wpisany do rejestru zabytków
uzupełnij Lokalizacja:

Pabianice, gmina Pabianice, powiat pabianicki, województwo łódzkie

ul. Stary Rynek 22, 95-200 Pabianice

zobacz

Data powstania: 1583-1588
Numer w rejestrze:

62-IV-10 z 23.03.1948; A/44 z 29.08.1967

wersja oryginalna Adoptuj zabytek Mini-przewodnik

Opis

uzupełnij

Zabytkowy (najstarszy w mieście) kościół rzymskokatolicki, erygowany w 1354 roku poprzez abp gnieźnieńskiego Jarosława Bogorie Skotnickiego. Wybudowany został na przełomie lat 1583-1588. Autorem projektu świątyni był Ambroży Włoch. Fundusze na budowę świątyni sfinansowane zostały z budżetu Kapituły Krakowskiej. Kościół, posiada elementy późnego renesansu, jak i również gotyku na zewnątrz jak i wewnątrz. Wszystkie detale są wykonane w kamieniu. Jest murowany z cegły, orientowany, jak i  trójnawowy, posiadający bazylikowy kształt z transeptem oraz prostokątnym prezbiterium zakończonym półkolistą absydą. Od strony zachodniej znajduję się  kwadratowa wieża, przechodząca z góry w ośmiobok. Zewnątrz kościoła jest skarpowane a  prezbiterium i ramiona transeptu są zwieńczone późno­renesansowymi szczytami. Dachy świątyni są dwuspadowe, jedynie te nad nawami bocznymi mają kształty pulpitowe. Na skrzyżowaniu naw, występuje wieżyczka na sygnaturkę. We wnętrzu świątyni najbardziej rzucającym się elementem jest sufit świątyni, składający się ze sklepień kolebkowych z lunetami. Natomiast nawa główna oddzielona jest od bocznych na przemian filarami i kolumnami. Chór muzyczny jest wsparty na dwóch kolumnach i znajduję się nad wejściem głównym. Został on konsekrowany 15 XI 1588 r. przez bpa Pawła Dębskiego, sufragana krakowskiego. Ołtarz główny – jest w stylu barokowy, z  końca XVII w. z rzeźbami św. Mateusza i św. Wawrzyńca oraz obrazami: Ukrzyżowania i Wniebowzięcia Matki Boskiej. Z jednej i drugiej strony ołtarza głównego znajdują się ołtarze boczne z 1781 r. Z lewej strony obraz Matki Boskiej Zwycięskiej z XVII w. w sukience oraz wota z XVII i XVIII w., natomiast z prawej obraz Świętej Trójcy, srebrne relikwiarze w kształcie obelisków. W południowym ramieniu transeptu widnieje ołtarz z początku XVII w., zwieńczenie i mensa z XVIII w. wraz z obrazem św. Anny Samotrzeć w sukience z XVIII w. Natomiast w północnym ramieniu transeptu w ołtarzu znajduję się obraz św. Józefa z XVII w.,  chrzcielnica kamienna w stylu gotyckim oraz dwie ławki rokokowe z herbem Aaron.

Źródło: R. Adamek, T. Nowak, "650 lat Pabianic", wyd. Literatura, Łódź 2005 r. , s. 127-129.

Źródło: Dziedzictwo, (http://dziedzictwo.ekai.pl/@@pabianice_kosciol_mateusza), dostęp z dnia 22.05.2018 r.

Źródło: Główna strona Archidiecezji Łódzkiej, (http://archidiecezja.lodz.pl/parafia/swietego-mateusza-apostola-i-ewangelisty-i-sw-wawrzynca-meczennika/), dostęp z dnia 22.05.2018 r.

Źródło: Informacje uzyskane podczas prywatnej rozmowy z proboszczem parafii ks.ks. kan. dr Henrykiem Eliaszem (25.05.2018 r.)


Ciekawostki, legendy, anegdoty

Legenda o Pabiance

Według legendy, miasto swą nazwę zawdzięcza księżniczce Pabiance , która kiedyś rezydowała na zamku przy obecnej ulicy Zamkowej. Mimo, że bogata , była bardzo nieszczęśliwa z powodu swojej brzydoty. Jej twarz szpeciło trwałe skrzywienie ust. Wstydząc się swojego wyglądu, księżniczka nie chciała pokazywać się światu. Swoim poddanym nakazała więc  przekopać głęboki tunel między jej zamkiem a stojącym po przeciwnej stronie ulicy  Kościołem Św. Mateusza. Pabianka przejściem tym  podążała  codziennie  na nabożeństwa, które przynosiły  ulgę w  jej smutnym i samotnym  życiu.

Źródło: Legenda o Pabiance, ( http://www.legendyzwypraw.pl/legenda-o-pabiance/), dostęp z dnia 22.05.2018 r.

Legenda o dziecku w miodzie

We wnętrzu kościoła w prawym ramieniu transeptu, stoi nagrobek z płaskorzeźbą. To najprawdopodobniej Ania Sułowska, córka pabianickiego zarządcy, Krzysztofa Sułowskiego która zmarła w 1613 roku. Przyczyną jej śmierci był tragiczny wypadek. Według legend, dziecko utopiło się w miodzie.

Zgodnie z artystycznymi nurtami renesansu rzeźba przedstawia wspartą na łokciu śpiącą dziewczynkę.Na legendę wpłynął kolor nagrobka, który stworzony jest z czerwonego marmuru i ma miodową barwę. Charakterystyczna jest treść epitafium napisanego po śmierci dziecka. To pisany staropolszczyzną wiersz zaczynający się od słów: "Wdziecznej rozkosznej wielce wszystkiem ukochanej dziecinie...".

*Ciekawostką jest tutaj, fakt, iż nagrobkiem zainteresowała się kilka lat temu jedna z badaczek brytyjskich z uniwersytetu w Sussex, dzięki temu dowiedzieliśmy się, dlaczego ten nagrobek znajdujący się w renesansowym kościele w Pabianicach jest tak niezwykły w skali europejskiej. Mamy tu nawiązania do "Trenów" Jana Kochanowskiego, które powstały w 1580 roku. Ania zmarła kilkadziesiąt lat później, epitafium jej poświęcone jest odwzorowaniem właśnie trenów Kochanowskiego.


Źródło: Informacje zdobyte podczas prywatnej rozmowy z proboszczem parafii św. Mateusza ks. kan. dr Henrykiem Eliaszem w dniu 25.05.2018 r.

Zbiór muzelany

W parafii istnieje zbiór muzealny oddziału Muzeum Archidiecezji Łódzkiej.

Zbiór muzealny został urządzony przez ks. Stanisława Świerczka w 1976 r. W tym czasie wymieniany był wystrój zakrystii. Zbiór ma charakter sakralny i zawiera m.in. dwa kielichy i barokową monstrancję (XVIII w.), srebrne ampułki i tacę (pocz. XIX w.), haftowane ornaty i kapy oraz dwie dalmatyki. Składają się też nań obrazy Matki Bożej i świętych oraz rzeźbione w drewnie figury świętych męczenników.

Źródło: www.Dziedzictwo.ekai.pl (http://dziedzictwo.ekai.pl/@@pabianice_kosciol_mateusza), dostęp z dnia 22.05.2018 r.

Aplikacje dla turysty dla zabytku

Stwórz aplikacje „Dodaj alert” dla tego zabytku:

Stwórz aplikacje dla turysty

Podgląd wygenerowanej aplikacji

Ładuję podgląd widgetu…
Wystąpił błąd podczas ładowania poglądu.

Wygenerowany kod do wstawienia na stronę

To jest gotowy kod do wstawienia na stronę, wygenerowany dla wybranego przez Ciebie zabytku. Wystarczy go skopiować i umieścić w odpowiednim miejscu na Twojej stronie.

Tagi, kategorie

Alerty

Wiesz, że obiekt wymaga opieki?
Zaalarmuj!

zgłoś, że zabytek nie istnieje

Ważne daty

  • 1354 - Data erygowania
  • 1583–1588 - Data powstania

Dokumenty
urzędowe

Dysponujesz dokumentacją, którą możesz legalnie udostępnić innym?
Załącz pliki tutaj.

Twórcy profilu

  • Małgorzata Kusiak

Otwarte Zabytki to projekt prowadzony przez Centrum Cyfrowe Projekt: Polska.

Centrum Cyfrowe Projekt: Polska, ul. Andersa 29, 00-159 Warszawa

Projekt finansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Muzeum Historii Polski w ramach konkursu Patriotyzm Jutra, ze środków finansowych otrzymanych od Ministerstwa Spraw Zagranicznych w ramach konkursu na realizację zadania „Współpraca z Polonią i Polakami” za granicą, ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, ze środków Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz ze środków CEE Trust.

Patron
Narodowy Instytut Dziedzictwa Dojrz@łość w sieci
Patroni medialni
Histmag Szkoła z klasą 2.0 Amerykański Portal Polaków
Partner merytoryczny
Towarzystwo Inicjatyw Twórczych Fundacja Rowzoju Społeczeństwa Informacyjnego PTTK Ośrodek Karta Projekt Polska Fundacja Orange MyViMu.com - Moje Wirtualne Muzeum Centrum Edukacji Obywatelskiej HISTORIA.org.pl Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze Zamki Gotyckie
Grantodawcy
Muzeum Historii Polski Patriotyzm Jutra Ministerstwo Spraw Zagranicznych CEE TRUST - Trust for Civil Society in Central and Eastern Europe Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego