Omiń nawigację
ukryj

O co chodzi?

Wyszukaj informacje i uzupełnij wybrane pola.

Skorzystaj z własnej wiedzy, poszukaj w książkach lub w internecie.

Sprawdź, czy informacje już uzupełnione są poprawne.

Pamiętaj o podaniu źródeł.

Dom (d. apteka)

sprawdzony
help
zamknij

Oznaczenie stanu

  • Sprawdzony
    Dane częściowo zweryfikowane; wymagają dopracowania.
Zabytek archiwalny
uzupełnij Lokalizacja:

Lesko, gmina Lesko, powiat leski, województwo podkarpackie

ul. Pułaskiego

zobacz

Data powstania: 1894
Numer w rejestrze:

A-204 z 11.05.1990

wersja oryginalna Adoptuj zabytek Mini-przewodnik

Opis

uzupełnij

Budynek przy Placu Pułaskiego 3 został zakupiony przez rodzinę Moszczeńskich, przybyłą z Jordanowa w końcu XIX w. jako budynek parterowy, a następnie nadbudowany o jedno piętro.

Mgr Ferdynand Nałęcz Moszczeński zakupił aptekę od rodziny Barańskich w 1881 r. za 16 000 florenów. Mieściła się ona wówczas przy Rynku. Piękne wyposażenie apteki Barańskich sprowadzone z Węgier przeniesiono do nowej apteki przy Placu Pułaskiego. Te meble w stylu empire, rokoko, biedermeier oraz kryształowe szkła mgr Marian Moszczeński podarował później Muzeum Farmacji w Krakowie. Do dnia dzisiejszego można je tam oglądać.

Ferdynand Moszczeński prowadził aptekę do 1921 r. Po nim, aż do początku lat 60-tych XX w., aptekę prowadził jego syn - mgr Marian Moszczeński.

Po I wojnie światowej apteka należała do największych obiektów handlowych w Lesku, była często i licznie odwiedzana przez ludność miasta i powiatu. Wiele leków produkowała we własnym zakresie.

Marian Moszczeński prowadził aptekę do 1944 r., kiedy to w obawie przed zbliżającą się ofensywą radziecką wyjechał z rodziną do Roztok k/Jasła, następnie do Kasinki. Do Leska wrócił we wrześniu 1946 r. Apteka była zrujnowana, ale udało mu się ją doprowadzić do porządku. Zarządzał nią do 1951 r. kiedy to upaństwowiono wszystkie apteki w Polsce. Kolejne 11 lat pełnił funkcję kierownika tej apteki. 

Mgr Marian Moszczeński zmarł w 1962 r. i został pochowany na leskim cmentarzu.

Budynek nowej apteki, w nowym miejscu w Rynku, został oddany w grudniu 1961 r., a przeniesienie apteki nastąpiło w 1963 r.

Obecnie w budynku niegdysiejszej apteki przy Placu Pułaskiego znajduje się cukiernia Szelców. Rozpoczęła ona swoją działalność w 1970 r. po remoncie i adaptacji. Na piętrze budynku mieszkały wówczas Zofia Zubrzycka i Janina Witoszyńska.

W 2013 r. wykonano remont elewacji.

Źródła:

1. J. Budziak: Dzieje Leska 1772-1918. Lesko-Wiedeń-Kraków 1995. 
2. I. Dymarczyk: Dzieje apteki Barańskich i Moszczeńskich z Leska. W: "Farmacja Polska" 1995, nr 24.


Ciekawostki, legendy, anegdoty

Maria Brodacka z d. Moszczeńska.

W budynku tym mieszkała malarka Maria Brodacka z d. Moszczeńska. Urodziła się 22 marca 1904 r. we Lwowie. Od wczesnego dzieciństwa rysowała i malowała. Zmarła w Lesku 19 stycznia 1991 roku.

Źródło: "Wiadomości Leskie" 1996, nr 5, s. 1-2.

Pierwsza apteka w Lesku.

Pierwsza apteka w Lesku powstała w 1810 r. i mieściła się w budynku przy Rynku, w miejscu obecnego pawilonu handlowego, przy skręcie z głównej ulicy w ulicę Parkową. Założył ją Michał Ślepowron Barański pochodzący z ziemi jarosławskiej dla swego syna Kaspra Barańskiego, który ją prowadził do 1842 r. Po jego śmierci aptekę przejął syn - Robert Barański (senior), posiadający ukończone cztery klasy gimnazjalne i praktykę apteczną w Peszcie na Węgrzech. Prowadził ją do 1874 r. Po jego śmierci apteka przeszła na własność żony Emilii i syna Roberta (juniora). Wydzierżawili ją dotychczasowemu pracownikowi tej apteki, magistrowi farmacji Adolfowi Wodziczce, a następnie w 1878 r, aptekarzowi z Jordanowa Ferdynandowi Moszczeńskiemu. Ten ostatni w 1881 r. kupił aptekę od Emilii Barańskiej, a po trzech latach przeniósł ją do parterowego domu przy Placu Pułaskiego 3. Po pożarze miasteczka w 1885 r., Moszczeński odremontował spalony częściowo dom, dobudowując piętro nad istniejącą nadal apteką.

Źródła:

1. J. Budziak: Dzieje Leska 1772-1918. Lesko-Wiedeń-Kraków 1995.
                                                                            

2. I. Dymarczyk: Dzieje apteki Barańskich i Moszczeńskich z Leska. W: "Farmacja Polska" 1995, nr 24.

Rodzina Moszczeńskich.

Po zakończeniu I wojny światowej apteka była bardzo często odwiedzanym miejscem. Przy świetle lampy gazowej można tam było zastać na rozmowach nie tylko lekarzy, ale także reprezentantów różnych zawodów. Tam rodziły się pomysły zorganizowania zabaw, festynów, pikników, przedstawień, koncertów itp. Tam też prowadzono poważne dyskusje na temat aktualnych potrzeb miasta, które należałoby poruszyć na najbliższym posiedzeniu Rady Miejskiej, bo w każdej kadencji Rady zasiadał członek tej rodziny. Rodzina Moszczeńskich była bardzo liczna. Państwo Maria i Ferdynand Moszczeńscy posiadali 11 dzieci. Wszyscy byli działaczami społecznymi, niektórzy zajmowali wysokie stanowiska w wojsku i administracji. Była to rodzina hojna i ofiarna. Leon (syn Ferdynanda, komandor porucznik dr med., naczelny lekarz Marynarki Wojennej) i Adam (syn Mariana, student farmacji) Moszczeńscy zostali rozstrzelani w Katyniu w 1940 r. 

Źródła:

J. Budziak: Dzieje Leska 1918-1939. Lesko 2001.

Źródełko.

Jedna ze studzienek w leskich Źródełkach nosi imię Marian na cześć mgr Mariana Moszczeńskigo.

Źródło:

J. Budziak, Dzieje Leska 1918-1939, Lesko 2001.

Aplikacje dla turysty dla zabytku

Stwórz aplikacje „Dodaj alert” dla tego zabytku:

Stwórz aplikacje dla turysty

Podgląd wygenerowanej aplikacji

Ładuję podgląd widgetu…
Wystąpił błąd podczas ładowania poglądu.

Wygenerowany kod do wstawienia na stronę

To jest gotowy kod do wstawienia na stronę, wygenerowany dla wybranego przez Ciebie zabytku. Wystarczy go skopiować i umieścić w odpowiednim miejscu na Twojej stronie.

Tagi, kategorie

Alerty

Wiesz, że obiekt wymaga opieki?
Zaalarmuj!

Ważne daty

  • Koniec XIX w. - Zakup i rozbudowa budynku z przeznaczeniem na aptekę.
  • 1922 r. - Przejęcie apteki przez mgr. Mariana Moszczeńskiego.
  • ok. 1970 r. - Zakup budynku przez rodzinę Baranów/Szelców.

Dokumenty
urzędowe

Dysponujesz dokumentacją, którą możesz legalnie udostępnić innym?
Załącz pliki tutaj.

Twórcy profilu

  • Katarzyna Dańko
  • BożenaP

Otwarte Zabytki to projekt prowadzony przez Centrum Cyfrowe Projekt: Polska.

Centrum Cyfrowe Projekt: Polska, ul. Andersa 29, 00-159 Warszawa

Projekt finansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Muzeum Historii Polski w ramach konkursu Patriotyzm Jutra, ze środków finansowych otrzymanych od Ministerstwa Spraw Zagranicznych w ramach konkursu na realizację zadania „Współpraca z Polonią i Polakami” za granicą, ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, ze środków Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz ze środków CEE Trust.

Patron
Narodowy Instytut Dziedzictwa Dojrz@łość w sieci
Patroni medialni
Histmag Szkoła z klasą 2.0 Amerykański Portal Polaków
Partner merytoryczny
Towarzystwo Inicjatyw Twórczych Fundacja Rowzoju Społeczeństwa Informacyjnego PTTK Ośrodek Karta Projekt Polska Fundacja Orange MyViMu.com - Moje Wirtualne Muzeum Centrum Edukacji Obywatelskiej HISTORIA.org.pl Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze Zamki Gotyckie
Grantodawcy
Muzeum Historii Polski Patriotyzm Jutra Ministerstwo Spraw Zagranicznych CEE TRUST - Trust for Civil Society in Central and Eastern Europe Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego