Omiń nawigację
ukryj

O co chodzi?

Wyszukaj informacje i uzupełnij wybrane pola.

Skorzystaj z własnej wiedzy, poszukaj w książkach lub w internecie.

Sprawdź, czy informacje już uzupełnione są poprawne.

Pamiętaj o podaniu źródeł.

Bazylika św. Jerzego w Kętrzynie

uzupełniony
help
zamknij

Oznaczenie stanu

  • Uzupełniony
    Opis prawie doskonały :)
Zabytek wpisany do rejestru zabytków
uzupełnij Lokalizacja:

Kętrzyn, gmina Kętrzyn, powiat kętrzyński, województwo warmińsko-mazurskie

ul. Zamkowa 5

zobacz

Data powstania: 1359-1407
Numer w rejestrze:

258 (K/17) z 11.03.1957

wersja oryginalna Adoptuj zabytek Mini-przewodnik

Opis

uzupełnij

Świątynia znajduje się w południowo-zachodniej części miasta i góruje nad nim swoją gotycką bryłą. Jest charakterystyczną dominantą w krajobrazie architektonicznym Kętrzyna. Wzniesiona na wzgórzu i włączona do systemu fortyfikacji miejskich, jest niemal klasycznym przykładem gotyckiego kościoła obronnego. Wnętrze budowli składa się z pięcioprzęsłowej nawy środkowej i dwóch minimalnie niższych naw bocznych, co stworzyło z kościoła pseudo-bazylikę. 

Budowę kościoła można podzielić na 4 okresy. Pierwszy trwał do około 1400 roku, wzniesiono wtedy nawę główną (kościół w początkowym zamyśle miał być jednonawowy) oraz portal Matki Boskiej Nieustającej Pomocy. Drugi okres trwał od roku 1400 do roku 1485. Wtedy do wschodniej elewacji kościoła dołączono wieżę dzwonną o wysokości 32,5 m, a na osi elewacji południowej kaplicę świętego Jakuba. Czwarty okres, w którym postanowiono poszerzyć kościół o nawę północną, trwał od 1485 do 1500 roku. 

Po pożarze, do którego doszło w 1500 roku, wykonano następne prace. Planowano wykonanie zakrystii, empory prezbiterium, a także samego prezbiterium. Do budowy tego ostatniego wykorzystano północną ścianę wieży dzwonnej, co wymusiło na prezbiterium odchylenie w lewo. Miało to odzwierciedlenie teologiczne (Jezus konający na krzyżu opuścił swą głowę na lewy bok). W ten sposób uzyskano trzynawową budowlę, założoną na planie prostokąta.

Na podstawie: https://pl.wikipedia.org/wiki/Bazylika_kolegiacka_%C5%9Bw._Jerzego_w_K%C4%99trzynie

Ciekawostki, legendy, anegdoty

Najwyższy punkt

Do budowy świątyni wykorzystano fundamenty starego zamku kętrzyńskiego, a także inne umocnienia jak np. wieżę obronną, która stanowi najwyższy punkt zarówno kościoła (48 m), jak i samego Kętrzyna.

Powstanie kościoła

Nieznana jest data rozpoczęcia budowy świątyni. Prawdopodobnie prace rozpoczęto w 1359 roku. Znana jest data zakończenia prac. Świadczy o tym wierszowana inskrypcja przy wschodniej ścianie nawy głównej, mieszcząca się na pierwszym filarze. Napis brzmi następująco: "Mistrz murarski, zwany Maciejem, zamknął to sklepienie własnymi rękami, za to otrzymał 555 marek. To była jego zapłata. W 1515 roku zakończył prace. Obroń je Boże przed szkodą, aby trzymało mocno aż do Dnia Ostatecznego" (całość napisana była w języku niemieckim).

Kościół podczas II wojny światowej

Oryginalne witraże nie zostały w całości zachowane. W wyniku zamachu na Hitlera i spowodowanej tym eksplozji, oryginalne średniowieczne witraże zostały zniszczone. Tylko kilka cząstek pierwotnego witrażu przetrwało do naszych czasów i zostało użyte ponownie do odnowienia kościelnych okien.

Budowla obronna

Jest najlepiej zachowanym kościołem obronnym na Mazurach. Bazylika posiada wbudowane w mury ganki obronne zwieńczone blankowaniem.

Organy

Kościół posiada pięcioosiowy prospekt organowy, utrzymany w barwach ciemnego brązu z pozłacanymi detalami. Organy wykonane zostały w 1882 roku. Instrument potrafi wydać z siebie 42 głosy.

Malowidła na ambonach

Z ciekawszych obiektów kościoła można wymienić znajdujący się na ścianie nawy północnej obraz "Złożenie do grobu" z lat 40 XVII wieku. Najcenniejszym i najbardziej dostojnym zabytkiem, będącym na wyposażeniu kościoła jest zaś drewniana polichromowana ambona z 1594 roku, wykonana w stylu manieryzmu niderlandzkiego. Jako że kościół w tamtym okresie był świątynią ewangelicką, malowidła na ambonach przedstawiają zasłużone dla protestantów persony. Ambona zwieńczona jest baldachimem, na którym umieszczone są pyski lwów z iglicami. Schodzą się spływami na osi, tworząc podstawę, na której usadowiona jest figurka Jezusa Zmartwychwstałego.

Obrazy kościelne

Na ścianach kościoła wisi pięć obrazów: "św. Marcin ", "św. Tomasz", "Zdjęcie z krzyża", "Złożenie do grobu", "Zmartwychwstanie Chrystusa". Dwa pierwsze obrazy wiszą w prezbiterium, reszta natomiast znajduje się w nawie północnej. Jednym z ciekawszych dzieł jest święty Marcin ofiarowujący płaszcz żebrakowi. Namalowany został przez wybitnego flamandzkiego malarza Jeana Cossiersa. Obraz powstał w połowie XVII wieku. Drugim z ciekawszych obrazów jest  "Złożenie do grobu", powstały w latach 40. XVII wieku i odrestaurowany w 2003 roku. Znajduje się na ścianie nawy północnej. Ukazuje on scenę złożenia Chrystusa we wnętrzu grobowca. U stóp Jezusa klęczy Maryja, która obejmuje nogi swojego syna. Obok Madonny stopy Zbawiciela całuje Maria Magdalena. Św. Nikodem i św. Józef z Arymatei oburącz trzymają ciało Chrystusa w szarym całunie.

Legenda

Z lochami kościoła w Kętrzynie związana jest legenda o skazańcu, któremu objawiła się Matka Boska i poleciła wyrzeźbić swą podobiznę. Kiedy rano krzyżaccy strażnicy zajrzeli do celi więziennej i zobaczyli wyrzeźbioną figurkę, byli bardzo zdumieni. Uznali to za cud i wypuścili więźnia, ten zaś udał się w kierunku Reszla. Po drodze zawiesił figurkę na jednym z mijanych drzew lipowych. Drzewo to dało początek sanktuarium zwanego Świętą Lipką.

Aplikacje dla turysty dla zabytku

Stwórz aplikacje „Dodaj alert” dla tego zabytku:

Stwórz aplikacje dla turysty

Podgląd wygenerowanej aplikacji

Ładuję podgląd widgetu…
Wystąpił błąd podczas ładowania poglądu.

Wygenerowany kod do wstawienia na stronę

To jest gotowy kod do wstawienia na stronę, wygenerowany dla wybranego przez Ciebie zabytku. Wystarczy go skopiować i umieścić w odpowiednim miejscu na Twojej stronie.

Tagi, kategorie

Alerty

Wiesz, że obiekt wymaga opieki?
Zaalarmuj!

zgłoś, że zabytek nie istnieje

Ważne daty

  • 1400 - Wzniesiono nawę główną
  • 1485 - Wybudowano wieżę dzwonną i kaplicę św. Jakuba
  • 1500 - Pożar Kościoła
  • 1500 - Wykonanie zakrystii, empory prezbiterium,prezbiterium
  • 1515 - Zakończono prace nad Kościołem
  • 1594 - Powstanie drewnianej ambony

Dokumenty
urzędowe

Dysponujesz dokumentacją, którą możesz legalnie udostępnić innym?
Załącz pliki tutaj.

Twórcy profilu

  • Tomek Malik
  • 1kdshdignitas
  • Adrianna Składanek

Otwarte Zabytki to projekt prowadzony przez Centrum Cyfrowe Projekt: Polska.

Centrum Cyfrowe Projekt: Polska, ul. Andersa 29, 00-159 Warszawa

Projekt finansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Muzeum Historii Polski w ramach konkursu Patriotyzm Jutra, ze środków finansowych otrzymanych od Ministerstwa Spraw Zagranicznych w ramach konkursu na realizację zadania „Współpraca z Polonią i Polakami” za granicą, ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, ze środków Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz ze środków CEE Trust.

Patron
Narodowy Instytut Dziedzictwa Dojrz@łość w sieci
Patroni medialni
Histmag Szkoła z klasą 2.0 Amerykański Portal Polaków
Partner merytoryczny
Towarzystwo Inicjatyw Twórczych Fundacja Rowzoju Społeczeństwa Informacyjnego PTTK Ośrodek Karta Projekt Polska Fundacja Orange MyViMu.com - Moje Wirtualne Muzeum Centrum Edukacji Obywatelskiej HISTORIA.org.pl Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze Zamki Gotyckie
Grantodawcy
Muzeum Historii Polski Patriotyzm Jutra Ministerstwo Spraw Zagranicznych CEE TRUST - Trust for Civil Society in Central and Eastern Europe Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego