Omiń nawigację
ukryj

O co chodzi?

Wyszukaj informacje i uzupełnij wybrane pola.

Skorzystaj z własnej wiedzy, poszukaj w książkach lub w internecie.

Sprawdź, czy informacje już uzupełnione są poprawne.

Pamiętaj o podaniu źródeł.

Ten zabytek wchodzi w skład zespołu: Zespół cmentarza żydowskiego.

Dom przedpogrzebowy, ob. ośrodek kultury (dec.: kaplica)

Nazwa zwyczajowa: Dom Mendelsohna; Dom przedpogrzebowy "Bet Tahara" (Dom Oczyszczenia)

uzupełniony
help
zamknij

Oznaczenie stanu

  • Uzupełniony
    Opis prawie doskonały :)
Zabytek wpisany do rejestru zabytków
uzupełnij Lokalizacja:

Olsztyn, gmina Olsztyn, powiat Olsztyn, województwo warmińsko-mazurskie

ul. Zyndrama z Maszkowic

zobacz

Data powstania: 1913
Numer w rejestrze:

1717 z 27.02.1988

wersja oryginalna Adoptuj zabytek Mini-przewodnik

Opis

uzupełnij

Przed I wojną światową olsztyńska gmina synagogalna zwróciła się do początkującego architekta Ericha Mendelsohna o zaprojektowanie domu przedpogrzebowego "Bet Tahara" (Dom Oczyszczenia), który wzniesiono w latach 1912-1913 na krawędzi cmentarza żydowskiego, przy ul. Jeziornej (Seestrasse, obecnie ul. Zyndrama z Maszkowic 2).

Bryła zewnętrzna budynku nie zdradzała przyszłego geniuszu architekta, w przeciwieństwie do odtwarzanej obecnie przez konserwatorów w ramach prowadzonego remontu (2012) kompozycji i dekoracji wnętrza.

Do 1997 r. w budynku mieściły się biura i magazyny Archiwum Państwowego w Olsztynie. W maju 1998 r., w 50. rocznicę powstania państwa Izrael i 55. rocznicę powstania w getcie warszawskim, staraniem Towarzystwa Miłośników Olsztyna wmurowano tablicę informującą o zabytku i jego projektancie – w językach: polskim, niemieckim i hebrajskim. W 2005 r. budynek przeszedł w dzierżawę Stowarzyszenia Wspólnota Kulturowa „Borussia”, które realizuje projekt „Dom Mendelsohna” zmierzający do restauracji i rewitalizacji obiektu.

Prace konserwatorskie wykazały, że Mendelssohn tak zaprojektował budynek, by poszczególne jego pomieszczenia odzwierciedlały pośmiertną wędrówkę człowieka. Tuż przy wejściu znajdowała się sala, w której myto zwłoki, dalej była sala pożegnań, gdzie modlono się i przemawiano przy zmarłym, na końcu pomieszczenie, przez które wynoszono ciało na przyległy kirkut. Pomieszczenia ułożone były amfiladowo, drzwi wejściowe i wyjściowe z budynku były przeciwległe (obecnie są one wykonane z dębu pomalowanego na czarno, na środku każdego ze skrzydeł jest złota gwiazda Dawida). Udało się nie tylko odtworzyć pierwotny układ pomieszczeń, ale też ich kolorystykę, zdobienia, polichromie i mozaiki.

Borussia wyremontowała także stojący obok Bet Tahary niewielki domek (tzw. dom ogrodnika), w którym mieszkała osoba opiekująca się domem przedpogrzebowym i kirkutem. W tym budynku urządzono zaplecze kuchenne i sanitarne oraz dwie sale warsztatowe. Dodatkowo ogrodzono cały teren.

W marcu 2013 r., po remontach, nareszcie otwarto Dom Mendelsohna - Centrum Dialogu Międzykulturowego.

Ciekawostki, legendy, anegdoty

Dom pogrzebowy w roli synagogi

W czasie II wojny światowej, po zniszczeniu (nowej) synagogi, dom przedpogrzebowy wykorzystywany był najpewniej jako miejsce kultu.

Dom pogrzebowy jako dyplom

Budynek prawdopodobnie stanowił projekt dyplomowy Ericha Mendelsohna, była to jego pierwsza realizacja architektoniczna.

Domek ogrodnika

Obok domu pogrzebowego stoi niewielki budynek, tzw. dom ogrodnika, w którym mieszkała osoba opiekująca się domem przedpogrzebowym i kirkutem.

Aplikacje dla turysty dla zabytku

Stwórz aplikacje „Dodaj alert” dla tego zabytku:

Stwórz aplikacje dla turysty

Podgląd wygenerowanej aplikacji

Ładuję podgląd widgetu…
Wystąpił błąd podczas ładowania poglądu.

Wygenerowany kod do wstawienia na stronę

To jest gotowy kod do wstawienia na stronę, wygenerowany dla wybranego przez Ciebie zabytku. Wystarczy go skopiować i umieścić w odpowiednim miejscu na Twojej stronie.

Tagi, kategorie

Alerty

Wiesz, że obiekt wymaga opieki?
Zaalarmuj!

zgłoś, że zabytek nie istnieje

Ważne daty

  • 2012 - Zakończenie prac remontowych i konserwatorskich

Dokumenty
urzędowe

Dysponujesz dokumentacją, którą możesz legalnie udostępnić innym?
Załącz pliki tutaj.

Twórcy profilu

  • Katarzyna Dańko
  • Wiktor Jędrzejewski

Otwarte Zabytki to projekt prowadzony przez Centrum Cyfrowe Projekt: Polska.

Centrum Cyfrowe Projekt: Polska, ul. Andersa 29, 00-159 Warszawa

Projekt finansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Muzeum Historii Polski w ramach konkursu Patriotyzm Jutra, ze środków finansowych otrzymanych od Ministerstwa Spraw Zagranicznych w ramach konkursu na realizację zadania „Współpraca z Polonią i Polakami” za granicą, ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, ze środków Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz ze środków CEE Trust.

Patron
Narodowy Instytut Dziedzictwa Dojrz@łość w sieci
Patroni medialni
Histmag Szkoła z klasą 2.0 Amerykański Portal Polaków
Partner merytoryczny
Towarzystwo Inicjatyw Twórczych Fundacja Rowzoju Społeczeństwa Informacyjnego PTTK Ośrodek Karta Projekt Polska Fundacja Orange MyViMu.com - Moje Wirtualne Muzeum Centrum Edukacji Obywatelskiej HISTORIA.org.pl Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze Zamki Gotyckie
Grantodawcy
Muzeum Historii Polski Patriotyzm Jutra Ministerstwo Spraw Zagranicznych CEE TRUST - Trust for Civil Society in Central and Eastern Europe Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego