Omiń nawigację
ukryj

O co chodzi?

Wyszukaj informacje i uzupełnij wybrane pola.

Skorzystaj z własnej wiedzy, poszukaj w książkach lub w internecie.

Sprawdź, czy informacje już uzupełnione są poprawne.

Pamiętaj o podaniu źródeł.

Dom Mrongowiusza

sprawdzony
help
zamknij

Oznaczenie stanu

  • Sprawdzony
    Dane częściowo zweryfikowane; wymagają dopracowania.
Zabytek dodany społecznościowo
uzupełnij Lokalizacja:

Olsztynek, gmina Olsztynek, powiat olsztyński, województwo warmińsko-mazurskie

Rynek 4

zobacz

Data powstania: 1648
Mini-przewodnik

Opis

uzupełnij
W 1648 roku przekształcono basztę łupinową murów obronnych na budynek parafii ewangelickiej pobliskiego kościoła. Rok przed wielkim pożarem Olsztynka domek odnowiono, co zostało uwidocznione, wyciętym na belce, napisem: „Renovatum Anno 1684".

Na parterze mieściła się szkoła, na piętrze mieszkał również nauczyciel - pastor ewangelicki, zwany później rektorem. Jednym z takich rektorów był w latach 1761-67 Bartłomiej Mrongowiusz, który mieszkał z żoną Julianną Esterą w ciasnym pomieszczeniu na piętrze. To tu 19 lipca 1764 roku na świat przyszedł Krzysztof Celestyn - wielki orędownik polskości w zaborze pruskim, od którego nazwiska powstała nazwa miasteczka Mrągowo. Był drugim dzieckiem Mrongowiuszów.

W 1894 roku władze miejskie Olsztynka wydzierżawiły budynek i urządziły w nim szpital i przytułek dla starców. Od II wojny światowej mieszkali tu ludzie prywatni, aż do lat 70-tych XX wieku, kiedy to wszystkich przesiedlono, zaś budynek przeszedł remont i został przeznaczony na cele muzealne - muzeum poświęcone Krzysztofowi Celestynowi Mrongowiuszowi oraz muzeum obozu jenieckiego z okresu II wojny światowej "Stalag I B Hohenstein".

Ciekawostki, legendy, anegdoty

Krzysztof Mrongowiusz

Krzysztof Celestyn Mrongowiusz (inna forma nazwiska Mrongovius) - zasłużony obrońca polskości w zaborze pruskim, językoznawca (gramatyk i leksykograf), tłumacz, edytor, kaznodzieja ewangelicki, filozof, nauczyciel języka polskiego, zbieracz książek.

Urodził się 19 lipca 1764 w Olsztynku jako syn Bartłomieja (pastora i rektora szkoły w Olsztynku, potem w Marwałdzie) i Julianny Estery z Weberów. Dzieciństwo spędził w Marwałdzie. Uczęszczał do szkoły w Zalewie, a od 1780 uczył się w królewieckiej Szkole Katedralnej na Knipawie. Następnie studiował teologię i filozofię na Uniwersytecie Królewieckim, gdzie immatrykulował się 21 marca 1782. W latach 1790-1796 był nauczycielem języka polskiego i greckiego w Collegium Fridericianum, w tymże czasie do 1798 r. pełnił obowiązki młodszego nauczyciela języka polskiego i korektora druków polskich w oficynach: B. Hartunga w Królewcu i D. K. Kantera w Kwidzynie.

W 1796 r. ożenił się z Wilhelminą Luizą Paarmann.

W maju 1798 roku został kaznodzieją gminy ewangelickiej przy kościele św. Anny w Gdańsku oraz lektorem języka polskiego w Gdańskim Gimnazjum Akademickim (do 1817 r.). Od 1812 r. uczył też języka polskiego w szkole parafialnej św. Jana w Gdańsku. Udzielał też lekcji prywatnych i pełnił obowiązki tłumacza sądowego.

W 1806 r. otrzymał od Tadeusza Czackiego zaszczytną propozycję objęcia katedry języków słowiańskich i kierownictwa biblioteki w Liceum Krzemienieckim, do czego ostatecznie nie doszło. Opracował liczne podręczniki gramatyki języka polskiego oraz słowniki polsko-niemieckie. Ponadto zajmował się zbieraniem pieśni mazurskich i kaszubskich oraz zabytków języka kaszubskiego.

Utrzymywał ożywione kontakty z licznymi uczonymi polskimi i zagranicznymi. Należał do wielu towarzystw naukowych, np. 2 lutego 1823 r. powołany został na członka korespondenta Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie, w 1827 r. - na członka szczecińskiego Gesellschaft fuer Pommersche Geschichte und Altertumskunde, a 15 kwietnia 1833 r. został członkiem korespondentem Towarzystwa Naukowego Krakowskiego. Około 1835 r. współpracował też z Wydziałem Literackim Kasyna Gostyńskiego. W 1843 r. odznaczony został orderem pruskim Czerwonego Orła IV klasy.

W 1852 został zaproszony na członka Towarzystwa Historyczno-Literackiego w Paryżu i odznaczony medalem tego Towarzystwa.

Zmarł 3 czerwca 1855 r. w Gdańsku.

Mrągowo

Od nazwiska Mrongowiusza pochodzi nowa nazwa pruskiego miasta Ządźbork (niem. Sensburg) – Mrągowo. Nadała ją w 1947 roku Komisja Zmiany Nazw Miejscowości.

Biblioteka Mrongowiusza

Mimo ograniczonych funduszy Mrongowiusz zgromadził w Gdańsku pokaźny księgozbiór pozyskany drogą wymiany lub kupna, zawierający liczne polonica XVI-XIX w. o treści historycznej, filologicznej, prawnej, religijnej, filozoficznej, pedagogicznej i in. Posiadał cenne druki z różnych znanych oficyn, np. Biblię Leopolity z 1561 r. Jeszcze za życia uczonego biblioteka została sprzedana Adamowi Zamoyskiemu z Łopatyna k. Brodów, lecz nie była przez niego odebrana. Jego cenna biblioteka, licząca ponad tysiąc tomów, złożona została w zakrystii kościoła św. Trójcy, a w 1864 r. staraniem bibliotekarza Augusta Bertlinga, za zezwoleniem rodziny, przeszła w całości w posiadanie Biblioteki Miejskiej w Gdańsku. Książki oznaczono zieloną naklejką z notką: Bibliothek des Predigers Chr. C. Mrongovius. Des Danziger Stadtbibliothek ueberwiesen 1864.

Aplikacje dla turysty dla zabytku

Stwórz aplikacje „Dodaj alert” dla tego zabytku:

Stwórz aplikacje dla turysty

Podgląd wygenerowanej aplikacji

Ładuję podgląd widgetu…
Wystąpił błąd podczas ładowania poglądu.

Wygenerowany kod do wstawienia na stronę

To jest gotowy kod do wstawienia na stronę, wygenerowany dla wybranego przez Ciebie zabytku. Wystarczy go skopiować i umieścić w odpowiednim miejscu na Twojej stronie.

Tagi, kategorie

Alerty

Wiesz, że obiekt wymaga opieki?
Zaalarmuj!

zgłoś, że zabytek nie istnieje

Ważne daty

  • 1684 - Renowacja obiektu.
  • 1764 - Urodziny K. Mrongowiusza.
  • 1894 - Przekształcenie w szpital i przytułek.
  • 1945 - Przekształcenie w komunalny budynek mieszkalny, wielorodzinny.
  • po 1970 - Przekształcenie w budynek muzealny.

Dokumenty
urzędowe

Dysponujesz dokumentacją, którą możesz legalnie udostępnić innym?
Załącz pliki tutaj.

Twórcy profilu

  • Katarzyna Dańko
  • Wiktor Jędrzejewski

Otwarte Zabytki to projekt prowadzony przez Centrum Cyfrowe Projekt: Polska.

Centrum Cyfrowe Projekt: Polska, ul. Andersa 29, 00-159 Warszawa

Projekt finansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Muzeum Historii Polski w ramach konkursu Patriotyzm Jutra, ze środków finansowych otrzymanych od Ministerstwa Spraw Zagranicznych w ramach konkursu na realizację zadania „Współpraca z Polonią i Polakami” za granicą, ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, ze środków Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz ze środków CEE Trust.

Patron
Narodowy Instytut Dziedzictwa Dojrz@łość w sieci
Patroni medialni
Histmag Szkoła z klasą 2.0 Amerykański Portal Polaków
Partner merytoryczny
Towarzystwo Inicjatyw Twórczych Fundacja Rowzoju Społeczeństwa Informacyjnego PTTK Ośrodek Karta Projekt Polska Fundacja Orange MyViMu.com - Moje Wirtualne Muzeum Centrum Edukacji Obywatelskiej HISTORIA.org.pl Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze Zamki Gotyckie
Grantodawcy
Muzeum Historii Polski Patriotyzm Jutra Ministerstwo Spraw Zagranicznych CEE TRUST - Trust for Civil Society in Central and Eastern Europe Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego