Omiń nawigację
ukryj

O co chodzi?

Wyszukaj informacje i uzupełnij wybrane pola.

Skorzystaj z własnej wiedzy, poszukaj w książkach lub w internecie.

Sprawdź, czy informacje już uzupełnione są poprawne.

Pamiętaj o podaniu źródeł.

Stacja kolejowa "Chrzanów"

sprawdzony
help
zamknij

Oznaczenie stanu

  • Sprawdzony
    Dane częściowo zweryfikowane; wymagają dopracowania.
Zabytek dodany społecznościowo
uzupełnij Lokalizacja:

Chrzanów, gmina Chrzanów, powiat chrzanowski, województwo małopolskie

Fabryczna 2

zobacz

Data powstania: 1883
Mini-przewodnik

Opis

uzupełnij

Kolej, która dotarła do Chrzanowa w 1856 roku jest fragmentem trasy Kraków - Wiedeń, czyli "Uprzywilejowanej kolei żelaznej północnej cesarza Ferdynanda". Powstały wówczas, liczące się do dnia dzisiejszego w komunikacji międzynarodowej, węzeł w Trzebini, gdzie od nitki wschód- zachód: Lwów- Kraków - Trzebinia - Katowice - Berlin, odchodzi południowa przez Chrzanów do Wiednia.

Nie od razu Chrzanów otrzymał stację wraz z dworcem. Po oddaniu do użytku tej drogi żelaznej na Wiedeń, miasto zyskało zaledwie niewielki przystanek, a dopiero w 1867 roku oddano do użytku budynek stacyjny dla ruchu osobowego przy ulicy Kościeleckiej, czyli dzisiejszej 29 Listopada. Z biegiem czasu okazało się, że konieczna jest budowa w mieście stacji z większą liczbą torów zarówno dla celów towarowych jak i pasażerskich. Gmina chrzanowska próbowała przekonać Generalną Dyrekcję Kolei Północnej do budowy stacji i dworca kolejowego od strony miasta, między dzisiejszą ulicą 29. Listopada, a Świętokrzyską na co też ofiarowała grunty. Jednak pomimo licznych petycji i delegacji do Rządu wiedeńskiego i logicznych argumentów przemawiających za wyznaczaną lokalizacją, nie zdecydowano się na ulokowanie stacji w miejscu proponowanym przez chrzanowskie władze. Jak sam Jan Pęckowski opisuje w swojej monografii „(…) generalny dyrektor Jejteles uparł się i kazał postawić dworzec kolejowy po przeciwnej stronie toru, w miejscu dla miasta niedostępnem, poza wysokim wałem kolejowym (…)”. Tak właśnie w 1883 roku zostanie oddana do użytku stacja osobowo - towarowa przy (Starej) Hucie, czyli miejscu w którym znajduje się obecnie, z ceglanym dworcem z kamieniarskimi elementami i dwuspadowym naczółkowym dachem, dobrze znanym ze wspomnień starszych mieszkańców Chrzanowa i dawnych pocztówek. Rada Miejska w tej walce zyskała jedynie kładkę nad torami, którą uważano za nieestetyczną oraz niebezpieczną.

W roku 1900 przez Chrzanów poprowadzona zostaje kolej prywatna z Bolęcina do Jaworzna i 3 lata później do Szczakowej. Tym samym stacja Chrzanów staje się stacją węzłową oraz przesiadkową i pozostanie nią do lat 90-tych XX stulecia. Aż do 1981 roku z Chrzanowa tory rozchodziły się w 4 kierunkach: do Trzebini, Oświęcimia, Jaworzna Szczakowej oraz Bolęcina i dalej do Suchej Beskidzkiej. Wraz z budową kolei prywatnej wybudowany zostaje drugi dworzec obsługujący podróżnych jeżdżących do Jaworzna oraz w kierunku Bolęcina. Budynek niewielkiego dworca zostaje ulokowany niemalże vis-à-vis dworca Kolei Północnej i funkcjonuje do lat 50/60-tych XX wieku. Budynek został wyburzony w okolicach 2006 roku.

Popularność kolei zarówno w Galicji jak i na całym świecie rosła z dekady na dekadę, co spowodowało zwiększanie się liczby pociągów kursujących z Krakowa do Wiednia oraz tych lokalnych jeżdżących na niewielkich odległościach. Przestały wystarczać już jednotorowe linie kolejowe, gdyż ich przepustowość okazywała się być zbyt mała, aby przyjmować i wyprawiać coraz liczniejsze składy pociągów. Właśnie dlatego w 1902 roku linia z Trzebini do Oświęcimia posiadająca wówczas charakter magistralny, wzbogaca się o nowy, dodatkowy tor, którego wybudowanie miało także zapewnić skrócenie czasu przejazdu pociągów i przyspieszenie transportu kolejowego.

W roku 1973 przebudowano budynek austriackiego dworca, nadając mu charakter stylu socjalistycznego modernizmu. Pozostawiono część XIX-wieczną pozbawiając ją dwuspadowego dachu wraz z poddaszem oraz domurowano od strony południowej większą poczekalnie wraz z toaletami. Taki też obraz dworca przetrwał do dnia dzisiejszego, choć na rok 2017 planowane jest jego wyburzenie.

Do roku 1981 stacja Chrzanów była stacją węzłową o znaczeniu ponadprzeciętnym, od której tory rozchodziły się w 4 kierunkach: do Trzebini i Oświęcimia (linia nr 93) oraz na Bolęcin i Jaworzno Szczakową (linia nr 126). Do dnia dzisiejszego po linii 126 pozostały właściwie resztki. Po odcinku do Jaworzna pozostały fragmenty nasypu, wiaduktu kolejowego i pozostałości po podtorzu i nieliczne budynki, które niegdyś spełniały role kolejowe, natomiast patrząc w kierunku stacji Bolęcin - przejezdna jest linia tylko do stacji Płaza, a dalej tory są już rozebrane. 

Niestety obecnie dworzec jest antywizytówką miasta. Zamknięty dla podróżnych, pomalowany przez wandali, z dnia na dzień niszczeje. Po latach świetności, kiedy to na stacji wysiadały tłumy robotników udających się do położonej nieopodal fabryki lokomotyw "Fablok", pozostała jedynie ilość torów, napis na budynku dworca i kładka łącząca dworzec z miastem. 

Podczas II wojny światowej stacja nosiła nazwę "Krenau". Obecnie nazywana jest nieoficjalnie "Chrzanów Główny", "Chrzanów Stary" lub "Chrzanów FABLOK" (choć prawidłowa nazwa stacji to po prostu "Chrzanów"), dla odróżnienia przystanku osobowego "Chrzanów Śródmieście".

Ciekawostki, legendy, anegdoty

Stacja "Chrzanów"- węzeł kolejowy

Stacja "Chrzanów" leży na 5,343 km linii nr 93 Trzebinia - Zebrzydowice. W przeszłości stacja była również częścią linii kolejowej nr 126 łączącej Jaworzno- Szczakowa z Bolęcinem.

Peron 3 na stacji w Chrzanowie.

Po północnej stronie torów znajdował się Peron 3, potocznie nazywany „Lokalką”, z którego odchodziły pociągi do Jaworzna-Szczakowej oraz w stronę Bolęcina - linia kolejowa nr 126. Tuż przy kładce znajdował się niewielki murowany budynek. Po prawej stronie znajdowała się poczekalnia oraz kasa biletowa. W lewej części budynku były pomieszczenia, które mieściły warsztat ruchu kolejowego oraz salę szkoleń. W salce tej na różne okazje (Dzień Kolejarza, Mikołajki, Boże Narodzenie, itp.) odbywały się występy i przedstawienia, w których brały udział przede wszystkim dzieci pracowników stacji. Budynek został wyburzony w drugiej połowie pierwszej dekady XXI wieku. Za budynkiem znajdował się schron przeciwlotniczy, którego zagruzowane wejście jest widoczne do dnia dzisiejszego. 

Śmierć partyzanta

W czasach Polski Ludowej na ścianie dworca została umieszczona tablica upamiętniająca pamięć polskiego partyzanta, który uciekając przed niemieckimi żołnierzami, zginął pod kołami pociągu na torach stacji Chrzanów (ówcześnie Krenau). Na tablicy widniała treść: "Stanisław Bularz - Słońce - Felek - lat 23 - Żołnierz, poeta, działacz TUR, KZMP, KPP, PPR, założyciel kół przyjaciół Związku Radzieckiego, redaktor Trybuny Śląskiej. Zginął śmiercią bohatera w dniu 24 VII 1942 r. Walczył byśmy mogli żyć, uczyć się i pracować w wolnej ludowej Ojczyźnie. W XXX lecie PRL - Społeczeństwo Chrzanowa". Po zmianach ustrojowych tablica została zdemontowana. 

Aplikacje dla turysty dla zabytku

Stwórz aplikacje „Dodaj alert” dla tego zabytku:

Stwórz aplikacje dla turysty

Podgląd wygenerowanej aplikacji

Ładuję podgląd widgetu…
Wystąpił błąd podczas ładowania poglądu.

Wygenerowany kod do wstawienia na stronę

To jest gotowy kod do wstawienia na stronę, wygenerowany dla wybranego przez Ciebie zabytku. Wystarczy go skopiować i umieścić w odpowiednim miejscu na Twojej stronie.

Tagi, kategorie

Alerty

Wiesz, że obiekt wymaga opieki?
Zaalarmuj!

zgłoś, że zabytek nie istnieje

Ważne daty

  • 01.03.1856r. - Otwarcie linii 93: Dziedzice - Oświęcim - Chrzanów - Trzebinia.
  • 1883 - Budowa stacji osobowo-towarowej przy ulicy Kolejowej (dziś Fabryczna)
  • 27.10.1900r. - Otwarcie linii 126: Piła (Bolęcin) - Chrzanów - Jaworzno
  • 1973 - Przebudowa dworca

Dokumenty
urzędowe

Dysponujesz dokumentacją, którą możesz legalnie udostępnić innym?
Załącz pliki tutaj.

Twórcy profilu

  • aczucz
  • Krzysztof Brandys
  • Jarosław Sęk

Otwarte Zabytki to projekt prowadzony przez Centrum Cyfrowe Projekt: Polska.

Centrum Cyfrowe Projekt: Polska, ul. Andersa 29, 00-159 Warszawa

Projekt finansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Muzeum Historii Polski w ramach konkursu Patriotyzm Jutra, ze środków finansowych otrzymanych od Ministerstwa Spraw Zagranicznych w ramach konkursu na realizację zadania „Współpraca z Polonią i Polakami” za granicą, ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, ze środków Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz ze środków CEE Trust.

Patron
Narodowy Instytut Dziedzictwa Dojrz@łość w sieci
Patroni medialni
Histmag Szkoła z klasą 2.0 Amerykański Portal Polaków
Partner merytoryczny
Towarzystwo Inicjatyw Twórczych Fundacja Rowzoju Społeczeństwa Informacyjnego PTTK Ośrodek Karta Projekt Polska Fundacja Orange MyViMu.com - Moje Wirtualne Muzeum Centrum Edukacji Obywatelskiej HISTORIA.org.pl Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze Zamki Gotyckie
Grantodawcy
Muzeum Historii Polski Patriotyzm Jutra Ministerstwo Spraw Zagranicznych CEE TRUST - Trust for Civil Society in Central and Eastern Europe Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego